Nhiều nhà ven sông bị nước vào không phải qua cửa mà qua đường thoát nước: thoát sàn nhà tắm, lỗ thoát ở sân, thậm chí bồn cầu. Lúc nước sông lên cao hơn miệng cống, nước theo ống chảy ngược vào nhà. Chặn được ba đường là van một chiều cho ống thoát, nút bịt cho thoát sàn và tấm phai chắn ở cửa thì phần lớn những đợt nước vừa phải sẽ không vào được.
Ở bán đảo Thanh Đa, nhiều người tả cùng một cảnh: ngoài đường mới lấp xấp mà nước đã ục ục trào lên trong nhà tắm. Đó là dấu hiệu nước đang đi đường ống. Bài này đi từng đường nước vào và cách chặn, kèm những lỗi làm tấm chắn đắt tiền thành vô dụng.
Nước vào nhà ven sông bằng những đường nào?
Hình dung căn nhà như một cái chậu có nhiều lỗ thủng ở đáy. Cửa chính là lỗ to nhất và ai cũng thấy, nhưng các lỗ nhỏ ở đáy mới là chỗ nước vào trước. Ống thoát nước của nhà nối ra cống chung, cống chung chảy ra kênh hoặc sông. Khi mặt nước sông cao hơn miệng ống trong nhà, áp lực đẩy nước đi ngược chiều.
Thứ tự thường gặp là: thoát sàn ở sân sau hoặc nhà tắm tầng trệt trào trước, rồi tới bồn cầu, rồi tới lỗ thoát máy giặt. Khi nước ngoài đường cao lên, nó mới bắt đầu rỉ qua khe cửa, chân tường, và cuối cùng tràn qua bậc cửa.
Còn một đường ít ai nghĩ tới là chân tường. Tường gạch cũ không có lớp chống thấm ở chân sẽ hút nước như bấc đèn. Nước không chảy thành dòng nhưng làm tường loang, sơn bong, mùi ẩm kéo dài nhiều tuần sau đợt triều.
Biết thứ tự này để làm đúng chỗ trước. Bỏ tiền làm phai cửa thật tốt mà để thoát sàn hở thì nước vẫn vào, chỉ là vào từ phía sau nhà.
Ba lớp chặn nên có cho nhà ven sông
Van một chiều trên ống thoát chính. Van chỉ cho nước chảy từ nhà ra, không cho chảy vào. Đặt ở đoạn ống trước khi ra cống chung, chỗ có thể mở ra vệ sinh được.
Thoát sàn có nắp chống trào. Loại thoát sàn có phao hoặc lưỡi gà tự đóng khi nước dâng lên từ dưới. Thay thoát sàn thường bằng loại này ở sân và nhà tắm tầng trệt.
Nút bịt tạm thời. Nút cao su có ren hoặc túi nước đặt lên miệng thoát sàn, dùng cho những đợt lớn. Rẻ, dễ cất, nhưng phải nhớ bỏ ra khi nước rút.
Phai chắn cửa. Tấm nhôm hoặc thép trượt vào rãnh gắn ở hai bên khung cửa, có gioăng cao su. Gắn rãnh cố định, tấm phai thì tháo ra cất khi không dùng.
Bao cát hoặc túi chắn nước. Dùng khi chưa có phai hoặc cho cửa phụ. Túi tự trương nở khi gặp nước gọn hơn bao cát, nhưng thường chỉ dùng được vài lần.
Keo trám khe chân tường và cửa. Khe giữa khung cửa và tường, chỗ ống điện nước xuyên tường là đường rỉ nước. Trám bằng keo chịu nước trước mùa.
Chống thấm chân tường. Quét lớp chống thấm phía trong chân tường vài tấc. Không chặn được nước tràn, nhưng giảm tường hút ẩm.
Bồn cầu. Bồn cầu có thể trào khi cống quá đầy. Có loại nút bịt cho lỗ thoát bồn cầu dùng tạm; nhiều nhà đơn giản là đặt túi nước nặng vào lòng bồn trong những ngày đỉnh triều.
Lắp van một chiều cho ống thoát: trình tự nên theo
Việc này nên để thợ nước làm, nhưng biết trình tự giúp kiểm thợ làm đúng.
- Xác định ống thoát chính. Lần theo ống từ nhà vệ sinh, bếp ra tới chỗ nối cống chung. Nhiều nhà có hai ba ống ra cống, phải chặn đủ.
- Chọn vị trí lắp. Đoạn ống nằm trong khuôn viên nhà, có thể làm hố thăm để mở ra vệ sinh van khi cần.
- Chọn đúng cỡ. Van phải đúng đường kính ống. Lắp van nhỏ hơn ống làm thoát chậm, tắc thường xuyên.
- Lắp đúng chiều. Mũi tên trên thân van chỉ hướng nước chảy ra. Lắp ngược là nhà không thoát được nước, chuyện có xảy ra thật.
- Thử trước mùa. Đổ nước từ trong nhà xem thoát nhanh không; nếu được, đổ nước từ phía cống xem van có đóng không.
- Vệ sinh định kỳ. Rác, tóc, dầu mỡ kẹt ở lưỡi van làm van không đóng kín. Mở hố thăm vệ sinh trước mỗi mùa triều.
Hỏi thợ trước về chuyện vệ sinh van. Van chôn kín dưới nền, không có hố thăm, thì một hai năm sau kẹt rác là phải đục nền.
Những lỗi làm tấm chắn đắt tiền thành vô dụng
Lỗi hay gặp nhất là gioăng cao su. Tấm phai bằng nhôm rất cứng nhưng nước đi qua chỗ nối giữa tấm và rãnh. Gioăng bị chai sau một mùa nắng thì nước rỉ thành dòng. Trước mùa triều, lấy tấm phai ra lắp thử, đổ một xô nước xem có rỉ không.
Lỗi thứ hai là bậc cửa không phẳng. Rãnh gắn hai bên rất kín nhưng đáy tấm phai không áp sát nền vì nền gồ ghề, gạch lát lệch. Phải trám phẳng hoặc gắn thêm một thanh đáy chắc chắn.
Lỗi thứ ba là chặn cửa trước mà quên phía sau. Nhiều nhà ống ở bán đảo có cửa sau ra hẻm phụ hoặc giếng trời có lỗ thoát. Chặn cửa trước kín mít mà sân sau hở, nước vẫn vào, lại còn không thoát ra được vì cửa trước đã bị chặn.
Lỗi cuối là quên tháo. Nút bịt thoát sàn để nguyên sau khi nước rút, tới trận mưa kế tiếp sân sau đọng nước. Dán một tờ giấy nhắc ở cửa, hoặc buộc dây màu vào mọi nút bịt để dễ thấy.
Trước mỗi đợt triều cường, kiểm nhanh
Thử phai và gioăng. Lắp tấm phai, đổ nước xem có rỉ không.
Vệ sinh van một chiều. Mở hố thăm, gỡ rác ở lưỡi van.
Chuẩn bị nút bịt. Đếm đủ số nút cho mọi thoát sàn tầng trệt, để ở chỗ dễ lấy.
Dọn miệng cống trước nhà. Rác chặn miệng cống ngoài đường làm nước mưa không xuống, đường ngập sâu hơn.
Kiểm keo trám. Khe chân cửa, ống xuyên tường có nứt bong không.
Để sẵn bao cát hay túi chắn. Cho cửa phụ, cửa sau, giếng trời.
Ghi giờ đỉnh triều. Lắp phai và nút bịt trước giờ đỉnh ít nhất vài tiếng, nhất là khi phải đi làm.
Báo người trong nhà. Ai cũng phải biết hôm nay có lắp phai, để khỏi vấp hay mở cửa đổ nước vào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà tắm trào nước khi ngoài đường mới ngập ít?
Vì nước sông đã cao hơn miệng ống thoát trong nhà và theo cống chảy ngược vào. Đường ống là lối vào sớm nhất, thường trước cả khi nước tới cửa.
Van chống trào ngược có cần bảo trì không?
Cần. Rác, tóc, dầu mỡ kẹt ở lưỡi van làm van không đóng kín. Nên có hố thăm để mở ra vệ sinh ít nhất trước mỗi mùa triều cường.
Tấm phai chắn cửa có chặn được nước hoàn toàn không?
Chặn được phần lớn nếu gioăng còn tốt và đáy áp sát nền phẳng. Nước vẫn có thể rỉ qua chân tường hay đường khác, nên phải chặn cả thoát sàn và cửa phụ.
Bồn cầu trào nước khi triều cường thì làm sao?
Có thể dùng nút bịt chuyên cho lỗ thoát bồn cầu hoặc đặt túi nước nặng trong lòng bồn những ngày đỉnh triều. Về lâu dài, van một chiều trên ống thoát chính là cách xử lý gốc.
Bao cát hay túi chắn nước tốt hơn?
Bao cát rẻ, nặng, dùng được nhiều lần nhưng chiếm chỗ và bẩn. Túi tự trương nở gọn, nhẹ khi cất, nhưng thường dùng được ít lần. Dùng cho cửa phụ hoặc khi chưa có phai.
Lắp phai chắn cửa có ảnh hưởng thoát hiểm không?
Có, nếu tấm phai cao và cố định. Nên dùng loại tháo nhanh, và trong nhà phải có người biết tháo, nhất là ban đêm hay khi có người già, trẻ nhỏ.
