Sống ở bán đảo Thanh Đa mà đi làm trong thành phố vẫn nhẹ nhàng được nếu có ba thứ: một khung giờ ra khỏi cầu Kinh do chính mình đo, một phương tiện chính kèm một phương tiện dự phòng, và một lịch riêng cho mùa mưa, mùa nước lớn. Ai đang cân nhắc thuê hay mua nhà ở bán đảo cũng nên tính chuyện đi lại theo đúng ba thứ đó trước khi quyết.
Bán đảo có cái được mà nhiều khu khác trong thành phố không có: sông, gió, cây, nhịp sống chậm hơn. Cái giá phải trả là đường ra vào dồn về một điểm. Người ở lâu không than phiền nhiều về chuyện này, vì họ đã sắp xếp đời sống quanh nó. Bài này gom lại cách sắp xếp ấy cho người mới về, và cho người cũ muốn bớt mệt.
Những chuyện chi tiết như khung giờ kẹt ở cầu Kinh hay cách tra tuyến xe buýt đã có bài riêng. Ở đây là bức tranh lớn: gom từng mảnh thành một kế hoạch đi lại cho cả năm.
Đi lại từ bán đảo khác đi lại từ chỗ khác ở điểm nào
Ở phần lớn khu dân cư trong thành phố, đi làm mỗi ngày là chọn giữa vài con đường. Ở bán đảo, mọi con đường đều bắt đầu bằng cùng một đoạn: ra khỏi hẻm, chạy ra đường Bình Quới, qua cầu Kinh. Chỉ khi qua khỏi đó mới có lựa chọn. Vì vậy thời gian đi làm của người ở bán đảo có một phần cố định khó rút ngắn, và một phần dao động theo giờ.
Phần dao động mới là thứ làm người ta mệt. Cùng một quãng đường, đi lúc đường vắng và đi lúc kẹt có thể chênh rất nhiều. Người không có kế hoạch thường chịu phần chênh đó mỗi ngày, cộng lại cả tháng là một khoảng thời gian rất lớn.
Thời tiết làm phần dao động lớn thêm. Mùa mưa có những chiều mưa trùng giờ tan tầm. Các tháng cuối năm có những ngày nước lớn làm ngập đoạn trũng. Một kế hoạch chỉ tính cho ngày nắng là kế hoạch sẽ hỏng vài chục ngày mỗi năm.
Điểm khác cuối cùng: ít lựa chọn thay thế. Khi cầu kẹt, không có đường vòng đáng kể. Người ở bán đảo bù lại bằng cách linh hoạt về giờ chứ không về đường, và đó là cốt lõi của mọi kế hoạch đi lại ở đây.
Tự đo giờ đi làm của mình trong hai tuần
Đừng lập kế hoạch bằng cảm giác. Hai tuần ghi chép cho một bức tranh thật hơn mọi lời khuyên.
- Ghi giờ rời nhà và giờ tới chỗ làm mỗi ngày. Ghi cả giờ qua đầu cầu Kinh nếu nhớ được, đó là điểm chia đôi chuyến đi.
- Thử ba khung giờ đi khác nhau. Sớm hơn thường lệ, đúng thường lệ, trễ hơn một chút. Mỗi khung vài ngày.
- Ghi thời tiết và con nước. Ngày mưa, ngày nước lớn ghi riêng để biết chúng làm chậm bao nhiêu.
- Làm tương tự với chiều về. Chiều về thường khó đoán hơn chiều đi.
- Tìm ngưỡng. Thường có một mốc giờ mà đi trước nó thì thoáng, sau nó thì kẹt hẳn. Đó là giờ của mình.
- Tính khoảng dư. Chênh lệch giữa ngày tệ nhất và ngày bình thường chính là khoảng dư cần chừa cho ngày quan trọng.
- Lặp lại khi đổi mùa hoặc đổi chỗ làm. Mùa mưa, mùa khai giảng, dịp cuối năm, nhịp xe đều đổi.
Hai tuần đo nghe có vẻ cầu kỳ, nhưng nó trả lời được câu hỏi mà mọi người ở bán đảo đều tự hỏi: "mấy giờ đi thì không phải đứng giữa cầu". Câu trả lời của mỗi nhà một khác, và chỉ đo mới biết.
So sánh các phương tiện đi làm từ bán đảo
Không có phương tiện nào tốt nhất cho mọi người. Bảng dưới đây giúp chọn phương tiện chính và phương tiện dự phòng.
| Phương tiện | Hợp với ai | Điểm mạnh | Điểm yếu ở bán đảo |
|---|---|---|---|
| Xe máy | Phần lớn người đi làm, chỗ làm có chỗ gửi xe | Linh hoạt giờ, chen được dòng xe, chi phí thấp | Mệt khi kẹt cầu, ướt khi mưa, rủi ro khi lội nước |
| Xe buýt | Người không chạy xe, chỗ làm gần tuyến, ngại gửi xe | Đỡ mệt, không lo gửi xe, an toàn hơn cho người lớn tuổi | Cũng kẹt cầu Kinh, phụ thuộc tuyến và giờ chuyến |
| Xe máy kết hợp metro | Người làm dọc tuyến metro số 1 | Thời gian trên tàu ổn định, không phụ thuộc kẹt đường | Phải gửi xe ở ga, vẫn qua cầu Kinh đoạn đầu |
| Xe công nghệ, taxi | Ngày mưa, ngày quan trọng, đi cùng người già, trẻ nhỏ | Không phải tự lái, ô tô khô ráo | Chi phí cao nếu đi hằng ngày, chờ xe lâu giờ cao điểm |
| Đi chung xe đồng nghiệp, hàng xóm | Người làm cùng khu, cùng giờ | Chia chi phí, bớt xe trên cầu | Phụ thuộc lịch của người khác |
| Xe đạp | Người làm gần, chịu được nắng | Không tốn xăng, tốt cho sức khoẻ | Nắng nóng, mưa, đường đông xe lớn |
Phương tiện dự phòng là thứ cứu mình trong ngày xe hư, ngày mưa to hay ngày nước lớn. Người dùng xe máy nên biết sẵn tuyến xe buýt và có ứng dụng gọi xe; người đi xe buýt nên có số một người quen chạy xe ôm.
Ví dụ: hai kiểu người đi làm từ bán đảo
Một người làm văn phòng ở khu trung tâm cũ, giờ vào làm có thể linh hoạt. Sau hai tuần đo, chị nhận ra đi sớm hơn thường lệ chừng nửa tiếng thì qua cầu nhẹ nhàng, tới nơi ăn sáng thong thả rồi mới lên văn phòng. Chiều chị ở lại thêm một chút, tránh hẳn khung tan tầm. Thời gian ngồi trên xe mỗi ngày giảm đáng kể, dù tổng thời gian ở ngoài không đổi mấy.
Một người khác làm ca ở khu Thủ Đức (cũ), giờ vào làm cố định. Anh chọn chạy xe máy ra ga metro gần nhất trên đoạn Bình Thạnh, gửi xe, đi tàu. Đoạn qua cầu vẫn kẹt, nhưng phần còn lại ổn định hẳn, không còn những ngày đến trễ vì kẹt trên xa lộ. Ngày mưa to, anh gọi xe công nghệ ra ga thay vì tự chạy.
Hai người cùng ở bán đảo, cùng phải qua cầu Kinh, nhưng giải pháp khác nhau. Điểm chung là cả hai không cố "thắng" dòng xe, mà sắp lại giờ giấc và phương tiện để tránh nó.
Có một kiểu người thứ ba hay gặp: giờ làm cứng, chỗ làm xa, không gần tuyến công cộng nào. Với họ, sống ở bán đảo là một lựa chọn tốn kém về thời gian, và nên cân nhắc thẳng thắn trước khi thuê hay mua nhà, thay vì hy vọng "quen rồi sẽ đỡ".
Lịch riêng cho mùa mưa và mùa nước lớn
Đầu mùa mưa, xem lại kế hoạch. Mưa chiều trùng giờ tan tầm làm khung giờ về của mình đổi hẳn.
Để sẵn áo mưa ở chỗ làm và trên xe. Hai bộ, một bộ ướt thì còn bộ khô.
Theo dõi lịch triều hằng tháng. Đánh dấu những ngày đỉnh triều rơi vào giờ đi về.
Ngày nước lớn, đổi giờ về. Về sớm trước con nước hoặc ở lại chỗ làm tới khi nước rút.
Ngày mưa bão, chuyển sang phương tiện dự phòng. Gọi ô tô, đi xe buýt, hoặc xin làm việc tại nhà nếu công ty cho.
Gửi xe ở chỗ cao. Nhà ở hẻm trũng thì những ngày nước lớn để xe ở chỗ cao trước khi nước lên.
Bảo dưỡng xe sau mùa nước. Lội nước nhiều lần làm hỏng phanh, điện, ống xả.
Báo trước với chỗ làm. Nói với quản lý rằng mình ở bán đảo, có những ngày nước lớn, xin linh hoạt giờ những ngày đó.
Chi phí, sức khoẻ và thời gian: tính cho đủ
Khi so sánh nơi ở, người ta hay so tiền nhà mà quên tiền đi lại. Xăng, gửi xe, vé xe buýt, vé metro, những lần gọi xe ngày mưa, bảo dưỡng xe sau mùa nước, cộng lại theo tháng là một khoản đáng kể. Ghi lại vài tháng để có con số thật của gia đình mình.
Thời gian cũng là chi phí. Một giờ mỗi ngày trên xe là một giờ không ở với con, không ngủ, không tập thể dục. Nhiều gia đình ở bán đảo chấp nhận điều đó để đổi lấy không gian sống ven sông, và đó là lựa chọn chính đáng, miễn là đã tính.
Sức khoẻ thì ít ai tính: hít khói xe khi kẹt cầu, ngồi lâu trên xe máy, mưa nắng thất thường. Đeo khẩu trang tốt, mặc áo chống nắng, giữ tư thế ngồi, và những người có bệnh hô hấp, bệnh tim mạch nên hỏi bác sĩ về việc di chuyển nhiều giờ ngoài trời mỗi ngày.
Căng thẳng là chi phí ẩn cuối cùng. Kẹt xe mỗi ngày mà không biết bao giờ hết là thứ làm người ta cáu nhất. Một kế hoạch có giờ đã đo, có phương án dự phòng, giúp chuyến đi dù dài vẫn đoán trước được, và đoán trước được thì đỡ mệt hơn nhiều.
Gộp lịch đi lại của cả nhà thành một bảng
Một người đi làm thì dễ; cả nhà mỗi người một giờ, một hướng mới là lúc cần sắp xếp.
- Ghi từng chuyến cố định trong tuần. Ai đi đâu, mấy giờ, bằng gì: đi làm, đưa con đi học, đưa ông bà đi khám định kỳ, đi chợ.
- Gom các chuyến cùng hướng. Người đi làm cùng hướng với trường của con có thể đưa con luôn; kinh nghiệm riêng về chuyện này có ở bài đưa đón con đi học từ Thanh Đa.
- Tách chuyến nào bắt buộc giờ cao điểm, chuyến nào dời được. Đi chợ, đi ngân hàng, khám bệnh không gấp thì dời vào giữa buổi.
- Phân người dự phòng cho từng chuyến quan trọng. Ai đón con thay khi mình kẹt cầu, ai đưa ông bà đi khám khi mình bận.
- Đặt xe trước cho chuyến không đổi được. Chuyến ra sân bay, đi khám theo hẹn, đặt xe hoặc nhờ người từ hôm trước.
- Dán bảng ở chỗ cả nhà thấy. Ghi cả số điện thoại người dự phòng và tuyến xe buýt thay thế.
- Xem lại mỗi đầu năm học, đầu mùa mưa. Lịch học, lịch làm, con nước đổi thì bảng cũng đổi.
Sai lầm thường gặp khi lập kế hoạch đi lại
Ước giờ theo bản đồ lúc đường vắng. Xem quãng đường ban đêm rồi nghĩ sáng cũng vậy.
Chỉ có một phương tiện. Xe hư một buổi là cả ngày đảo lộn.
Không tính mùa nước. Kế hoạch đúng nửa năm, sai nửa năm.
Thuê nhà theo giá, quên giờ làm. Giá rẻ nhưng giờ làm cứng, chỗ làm xa thì cái rẻ không bù được cái mệt.
Liều qua đoạn ngập để kịp giờ. Xe chết máy giữa nước còn trễ hơn chờ nước rút.
Không báo chỗ làm về hoàn cảnh. Nhiều nơi sẵn lòng linh hoạt nếu được báo trước, không phải giải thích sau mỗi lần trễ.
Bỏ qua phương tiện công cộng vì "chưa đi bao giờ". Thử một lần vào ngày rảnh để biết, khi cần thì đã quen.
Tin lời môi giới "đi đâu cũng gần". Tự chạy thử đúng giờ đi làm trước khi ký hợp đồng thuê hay mua.
Khi nào nên hỏi người có chuyên môn hoặc cơ quan có thẩm quyền
Thông tin tuyến xe buýt, giờ chạy, ưu đãi vé. Hỏi tổng đài hoặc trang chính thức của cơ quan quản lý giao thông công cộng thành phố.
Quy hoạch giao thông quanh bán đảo. Những tin về cầu mới, đường mới nên kiểm qua kênh chính thức hoặc UBND phường, không dựa vào lời đồn để quyết định mua nhà.
Tình trạng xe sau khi lội nước. Hỏi thợ sửa xe có kinh nghiệm, đừng tự đoán.
Sức khoẻ khi đi lại nhiều. Người có bệnh hô hấp, tim mạch, xương khớp nên hỏi bác sĩ.
Quyền lợi về giờ làm linh hoạt. Trao đổi với bộ phận nhân sự về chính sách của công ty.
Tai nạn, va chạm giao thông. Gọi cảnh sát giao thông hoặc 113, có người bị thương thì gọi 115.
Bảo hiểm xe, bảo hiểm tai nạn. Hỏi đơn vị bảo hiểm về những gì được chi trả khi xe ngập nước.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở Thanh Đa đi làm ở trung tâm có quá xa không?
Khoảng cách không quá xa, cái khó nằm ở đoạn ra khỏi cầu Kinh vào giờ cao điểm. Nếu giờ làm linh hoạt và biết đi lệch giờ, nhiều người thấy hoàn toàn chấp nhận được.
Có nên đi metro đi làm khi ở bán đảo?
Hợp nếu chỗ làm nằm dọc tuyến metro số 1. Cách thường làm là chạy xe máy hoặc đi xe buýt ra ga gần nhất trên đoạn Bình Thạnh, gửi xe rồi đi tàu. Kiểm chỗ gửi xe và giờ chuyến cuối trước.
Làm sao biết giờ nào ra khỏi bán đảo thì đỡ kẹt?
Tự đo trong hai tuần: ghi giờ rời nhà và giờ tới nơi ở vài khung giờ khác nhau. Thường sẽ thấy một mốc mà trước nó đường thoáng, sau nó kẹt hẳn.
Mùa triều cường có nên đổi cách đi làm?
Nên có lịch riêng cho những ngày đỉnh triều rơi vào giờ đi về: về sớm, về muộn, hoặc dùng ô tô thay xe máy. Tránh liều qua đoạn ngập sâu chỉ để kịp giờ.
Trước khi thuê nhà ở Thanh Đa nên kiểm gì về đi lại?
Chạy thử từ căn nhà tới chỗ làm đúng giờ đi làm và giờ về vài lần, hỏi hàng xóm hẻm có ngập không, xem tuyến công cộng gần nhất. Đừng chỉ tin lời môi giới.
Đi chung xe với hàng xóm có ổn không?
Ổn nếu cùng giờ và cùng hướng. Thoả thuận rõ chia chi phí, giờ hẹn và cách báo khi một bên bận. Bớt được một xe trên cầu Kinh là có lợi cho cả xóm.
