Trẻ con chơi ven sông Thanh Đa an toàn khi bố mẹ chọn đoạn bờ kè có lan can chắc chắn, luôn giữ trẻ trong tầm tay với, không cho trẻ xuống bãi bùn lúc nước ròng, và cho trẻ mặc áo phao nếu ngồi câu cá hay chơi sát mép nước. Điều quan trọng nhất cần nhớ: đuối nước ở trẻ thường xảy ra nhanh và im lặng, không có tiếng kêu cứu như trong phim.
Lớn lên ở bán đảo, nhiều người lớn bây giờ từng tắm sông, lội bãi khi còn nhỏ, nên có tâm lý "ngày xưa mình vẫn chơi đó có sao đâu". Nhưng sông bây giờ khác: nhiều tàu hơn, bờ kè dựng đứng nhiều hơn, chỗ nước sâu sát bờ hơn. Bài này gom những điều thực tế mà phụ huynh ở bán đảo hay nhắc nhau.
Vì sao bờ sông nguy hiểm với trẻ hơn người lớn nghĩ?
Trẻ nhỏ có phần đầu nặng so với thân. Chồm người ra nhìn cá, nhìn lục bình trôi, trẻ dễ mất thăng bằng chúi đầu xuống. Rơi xuống nước, trẻ thường không kịp la, chỉ ngoi lên ngụp xuống vài lần rồi chìm. Người lớn đứng cách vài bước, quay đi nghe điện thoại một phút, có thể không hề biết chuyện gì vừa xảy ra.
Sông Sài Gòn quanh bán đảo có những đoạn sát bờ kè đã sâu quá đầu người lớn. Nước đục nên không nhìn thấy trẻ dưới nước. Khi nước đang chảy mạnh, trẻ rơi xuống bị cuốn đi xa khỏi chỗ rơi trong vài giây.
Bãi bùn lúc nước ròng trông như sân chơi, có cua còng, cá thòi lòi, trẻ nào cũng muốn xuống. Nhưng bùn phù sa lún sâu, trẻ đã lún tới gối thì tự rút chân lên rất khó, càng giãy càng lún. Nếu nước đang lên lại, đó là tình huống cực kỳ nguy hiểm.
Ngoài nước, bờ sông còn những nguy hiểm khác: lưỡi câu, dây cước người câu bỏ lại; mảnh chai, mảnh sắt ở chỗ đất trống; xe máy chạy nhanh trên đường ven sông hẹp; và đoạn kè thiếu lan can, không có gì chắn giữa lối đi và mặt nước.
Quy tắc cho người lớn khi dắt trẻ ra sông
Trẻ dưới sáu tuổi luôn trong tầm tay với. Không phải trong tầm mắt, mà là với tay ra là chạm tới. Khoảng cách đó mới đủ để kéo trẻ lại khi trượt chân.
Một người lớn chịu trách nhiệm trông trẻ. Khi cả nhóm người lớn đi cùng, ai cũng tưởng người kia đang trông. Phân công rõ: ai trông, trông tới mấy giờ, đổi ca thì nói rõ "giờ em trông nhé".
Cất điện thoại khi đứng sát mép nước. Lướt điện thoại vài phút là lúc dễ xảy ra chuyện nhất. Muốn chụp ảnh thì lùi xa mép kè hoặc nhờ người khác trông giúp.
Chọn đoạn bờ có lan can cao, không có khe hở lớn. Có những đoạn lan can song thưa, trẻ nhỏ chui lọt. Đứng thử, nhìn kỹ trước khi để trẻ chơi gần.
Không cho trẻ ngồi, đứng trên lan can. Kể cả có người lớn giữ. Ảnh đẹp không đáng để đánh cược.
Mang áo phao khi chơi sát mép nước. Đi câu cá, ngồi ở bậc thang xuống nước hay lên ghe xuồng thì trẻ mặc áo phao đúng cỡ, cài đủ khoá.
Không cho trẻ xuống bãi bùn khi không có người lớn kế bên. Muốn cho trẻ bắt còng thì chọn lúc nước ròng hẳn, chỗ bùn cạn, người lớn xuống cùng và biết giờ nước lên lại.
Dạy trẻ một chỗ hẹn. Trẻ lạc hay chạy đi tìm bố mẹ dọc bờ sông. Dặn trước: lạc thì đứng yên ở chỗ dễ thấy hoặc tới chỗ người bán hàng gần nhất nhờ gọi.
Dạy con những điều cần biết về sông nước
Học bơi là cần thiết nhưng không đủ. Trẻ biết bơi ở hồ bơi vẫn có thể hoảng khi rơi xuống nước sông đục, lạnh, chảy mạnh và mặc quần áo. Biết bơi giúp trẻ có thêm thời gian, không phải là tấm bảo hiểm.
Dạy trẻ nổi ngửa. Khi rơi xuống nước, nằm ngửa thả lỏng, giữ mũi miệng trên mặt nước để thở và chờ người tới, tốt hơn là vùng vẫy bơi về bờ.
Thấy bạn rơi xuống nước thì gọi người lớn, không nhảy xuống. Nhiều vụ đuối nước tập thể xảy ra vì trẻ nhảy xuống cứu bạn. Dạy trẻ: la to, gọi người lớn, ném vật nổi như chai nhựa, phao, ván xuống cho bạn.
Không đi chơi sông một mình hoặc chỉ với bạn bè cùng tuổi. Đặc biệt mùa hè, mùa nghỉ học, trẻ lớn hay rủ nhau ra sông. Thoả thuận rõ với con và nhắc thường xuyên.
Biết nhận ra nước đang lên. Chỉ cho trẻ thấy vệt nước trên bờ kè, lục bình trôi ngược chiều. Trẻ hiểu sông có lúc lên xuống thì cẩn thận hơn.
Không nhặt đồ trôi sát bờ. Quả bóng rơi xuống sông thì để mất, không với. Rất nhiều tai nạn bắt đầu từ việc với theo một món đồ.
Biết số gọi khẩn cấp. Trẻ lớn nên thuộc số 114 cứu nạn cứu hộ và 115 cấp cứu, biết nói rõ mình đang ở đâu.
Tập tình huống bằng trò chơi. Hỏi trẻ "nếu thấy bạn rơi xuống sông thì con làm gì" trong lúc đi dạo. Lặp lại vài lần, trẻ nhớ lâu hơn nghe giảng một lần.
Hoạt động ven sông nào hợp với tuổi nào?
Bảng dưới là gợi ý chung, mỗi đứa trẻ một khác. Bố mẹ biết rõ con mình nhất, nghi ngờ thì chọn mức an toàn hơn.
| Hoạt động | Trẻ dưới 6 tuổi | Trẻ 6 đến 12 tuổi |
|---|---|---|
| Đi dạo bờ kè có lan can | Được, nắm tay người lớn | Được, trong tầm mắt người lớn |
| Đạp xe đường ven sông | Ngồi ghế sau xe người lớn | Được ở đoạn vắng xe, có mũ bảo hiểm |
| Câu cá cùng bố mẹ | Ngồi xem, mặc áo phao | Được, mặc áo phao, không dùng cần máy một mình |
| Bắt còng ở bãi bùn | Không nên | Chỉ khi người lớn xuống cùng, nước ròng hẳn |
| Đi buýt sông | Được, ngồi trong khoang | Được, không đứng lan can khi tàu chạy |
| Chèo kayak | Không nên | Ngồi kayak đôi với người lớn, mặc áo phao |
| Tắm sông | Không | Không nên |
Một nguyên tắc chung cho mọi tuổi: hoạt động nào sát mặt nước thì có áo phao, hoạt động nào trên bùn thì có người lớn đi cùng.
Khi có chuyện: những việc người lớn nên làm ngay
Nếu trẻ rơi xuống nước, việc đầu tiên là la lớn để người xung quanh biết, đồng thời tìm vật nổi ném xuống: áo phao, can nhựa rỗng, ván, thậm chí một túi đồ nhẹ. Người không biết bơi giỏi, không quen sông thì không nên nhảy xuống, vì rất dễ thành hai người gặp nạn. Với tay, đưa sào, đưa dây cho trẻ bám từ trên bờ là cách an toàn hơn.
Ngay khi có thể, gọi 114 cứu nạn cứu hộ và 115 cấp cứu, nói rõ vị trí: bờ sông đoạn nào của bán đảo, gần công trình gì dễ nhận. Một người gọi, một người giữ tầm mắt theo chỗ trẻ chìm hoặc trôi, không rời mắt.
Khi trẻ đã được đưa lên bờ, nếu trẻ không thở hoặc thở yếu, cần được sơ cứu ngay trong lúc chờ xe cấp cứu. Không nên dốc ngược trẻ để "xốc nước" vì mất thời gian quý. Kỹ năng sơ cứu đúng cách nên học từ các lớp do cơ sở y tế hoặc tổ chức uy tín hướng dẫn, đọc bài viết không thay được buổi tập thật.
Kể cả khi trẻ đã tỉnh, khóc, có vẻ ổn sau khi rơi xuống nước và uống phải nước sông, vẫn nên đưa đi khám bác sĩ. Biến chứng ở phổi có thể xuất hiện vài giờ sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì có thể tự đi chơi ven sông?
Không có độ tuổi chung, tuỳ sự chín chắn và khả năng bơi của từng trẻ. Với bờ sông Sài Gòn sâu và chảy mạnh, phần đông phụ huynh chỉ cho trẻ lớn tự đi khi đi theo nhóm, ở đoạn bờ có lan can, và đã thoả thuận rõ không xuống nước.
Áo phao trẻ em chọn thế nào cho đúng?
Chọn theo cân nặng ghi trên nhãn, có quai luồn dưới háng để áo không tuột qua đầu, có cổ nâng đầu với trẻ nhỏ. Mặc thử, kéo vai áo lên, nếu áo trượt tới tai là quá rộng.
Trẻ biết bơi rồi có cần áo phao không?
Vẫn cần khi chơi sát mép sông hay đi ghe, kayak. Bơi ở hồ bơi khác hẳn rơi xuống sông đục, nước chảy và mặc quần áo dày.
Trẻ lỡ nghịch bùn sông có sao không?
Phần lớn không sao nếu tắm rửa sạch ngay và sát trùng vết trầy. Nếu sau đó vết xước sưng đỏ, chảy mủ hoặc trẻ sốt thì nên đưa đi khám bác sĩ.
Thấy trẻ nhà khác chơi nguy hiểm ở bờ sông thì nên làm gì?
Nhắc nhẹ nhàng, kéo trẻ ra xa mép nước nếu cần, và tìm người lớn đi cùng trẻ để báo. Một lời nhắc lúc đó có thể quan trọng hơn chuyện ngại va chạm.
Có nơi nào dạy bơi và an toàn sông nước cho trẻ ở gần bán đảo không?
Các hồ bơi, nhà văn hoá và trường học trong khu vực Bình Thạnh (cũ) thường có lớp bơi vào mùa hè. Nên hỏi trực tiếp các nơi này hoặc UBND phường để biết lịch, vì chương trình thay đổi theo năm.
