Câu cá ven sông Thanh Đa ăn nhất vào lúc con nước sắp đổi chiều: cuối nước ròng chuyển sang lớn, hoặc lúc nước lớn vừa đứng. Khung giờ ấy rơi vào sáng sớm hay chiều muộn thì càng tốt, vì nắng dịu và cá lên ăn gần bờ. Chọn chỗ có dòng xoáy nhẹ cạnh gốc cây hay mố cống, mồi theo loài cá muốn câu, và giữ khoảng cách với mép bờ trơn.
Người ở bán đảo lâu năm hay nói con sông này "không thiếu cá, chỉ thiếu người biết canh nước". Có buổi ngồi từ trưa tới chiều không một cái giật, rồi nước vừa đứng là cá rỉa liên tục trong vòng một tiếng. Bài này gom lại những kinh nghiệm thực tế để buổi câu đỡ phí công, kèm vài thứ cần biết để không gặp rắc rối với người xung quanh hay với pháp luật.
Vì sao câu cá ở Thanh Đa phải canh con nước?
Sông Sài Gòn đoạn ôm quanh bán đảo chịu ảnh hưởng thuỷ triều, mỗi ngày có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng. Lúc nước chảy mạnh, cá tìm chỗ khuất dòng để nghỉ, ít khi đuổi mồi. Lúc nước gần đứng, dòng chậm lại, thức ăn trôi theo nước lắng xuống ven bờ, cá ra kiếm ăn nhiều hơn. Đó là lý do người câu lâu năm không nhìn đồng hồ trước mà nhìn mặt nước trước.
Cách nhận biết đơn giản nhất là xem rác và lục bình trôi. Lục bình trôi nhanh một chiều là nước đang chảy mạnh. Lục bình gần như đứng yên hoặc xoay vòng tại chỗ là nước sắp đổi. Thêm một dấu hiệu nữa là vệt ướt trên bờ kè: vệt ướt còn mới và nước đang rút xuống dưới vệt là nước ròng, nước liếm dần lên vệt cũ là nước lớn.
Trong tháng, những ngày quanh rằm và mùng một âm lịch nước lên xuống mạnh hơn. Ngày đó chênh lệch giữa lúc lớn và lúc ròng nhiều, cá ăn theo đợt rõ rệt, nhưng bờ cũng trơn hơn vì bùn phơi ra rộng. Những ngày giữa tuần trăng nước nhẹ hơn, cá ăn rải rác nhưng ngồi dễ chịu hơn.
Mùa mưa có thêm một biến số: nước từ thượng nguồn đổ về làm sông đục và chảy xiết hơn, có khi nước ròng kéo dài hơn bình thường. Những buổi sau cơn mưa lớn, cá hay dạt vào mép bờ có nước trong hơn, chỗ cống thoát nước nhỏ đổ ra sông thường có cá tụ, nhưng nước ở đó cũng bẩn, nên câu giải trí thì được, còn ăn thì nên cân nhắc.
Chọn chỗ ngồi câu quanh bán đảo: chỗ nào được, chỗ nào nên tránh
Đoạn bờ kè có lan can và mặt bằng phẳng. Ngồi được lâu, đặt đồ gọn, ban đêm dễ thấy đường. Đây là lựa chọn an toàn nhất cho người mới và người dẫn theo con nhỏ.
Chỗ có dòng xoáy nhẹ. Sau mố cầu nhỏ, sau một gốc cây chìa ra sông hay chỗ bờ lõm vào thường có nước quẩn, cá hay nghỉ ở đó. Thả mồi sát mép xoáy chứ không thả giữa xoáy.
Gần rặng dừa nước hay bần. Rễ cây là nơi cá con và tôm tép trú, kéo theo cá lớn tới săn. Đổi lại dễ mắc lưỡi, nên mang thêm lưỡi và chì dự phòng.
Tránh mép bờ đất trơn khi nước ròng. Bùn phù sa phơi ra trông chắc nhưng lún và trơn như mỡ. Người trượt chân xuống bùn sâu tới đùi rất khó tự rút lên, nhất là khi nước đang lên lại.
Tránh khu vực bến tàu, bến đò đang hoạt động. Tàu ra vào tạo sóng, chân vịt cuốn dây câu, và người điều khiển tàu không thích có dây cước giăng trước mũi. Ngồi xa ra một đoạn là vừa đẹp lòng mọi người.
Không câu trên khu đất có rào, có biển cấm. Bán đảo còn nhiều khu đất đang chờ quy hoạch hoặc thuộc dự án. Rào đã dựng thì đừng chui vào, dù thấy người khác vẫn vào.
Để ý chỗ ngồi có bóng mát vào giờ mình câu. Ngồi từ chín giờ sáng tới chiều mà không có bóng cây là mệt nhanh, dễ say nắng. Bờ sông hướng tây thì chiều nắng rọi thẳng vào mặt.
Hỏi người đang câu sẵn trước khi ngồi gần. Một câu chào và hỏi "ngồi đây có vướng không anh" giúp tránh chuyện dây câu chéo nhau, cũng là cách nhanh nhất để biết hôm nay cá ăn mồi gì.
Mồi câu và đồ nghề cho từng loại cá hay gặp
Cá rô phi. Loài dễ gặp nhất ở sông quanh thành phố. Ăn mồi cám trộn, trùn đất, có lúc ăn cả cơm nắm. Lưỡi nhỏ, phao nhạy, câu tầng giữa.
Cá trê. Hay ăn lúc trời tối hoặc nước đục. Mồi trùn, tép, mồi có mùi tanh. Câu đáy, lưỡi chắc vì cá trê nuốt sâu và giãy mạnh.
Cá lóc. Ít gặp hơn và thường ở chỗ có cỏ, lục bình. Người câu cá lóc hay dùng nhái giả hoặc cá con, đi dọc bờ dò từng đám cỏ chứ không ngồi một chỗ.
Cá nước lợ theo con nước. Mùa khô nước mặn đẩy lên xa hơn, đôi khi có những loài cá nước lợ theo lên. Lúc đó mồi tôm tép tươi thường ăn hơn mồi cám. Gặp loài lạ không biết tên thì hỏi người câu lâu năm, đừng đoán.
Cần tay hay cần máy. Cần tay dài bốn đến sáu mét đủ cho câu ven bờ, nhẹ, rẻ, dễ mang. Cần máy ném xa được nhưng dễ vướng tàu, vướng cây, và người mới hay rối dây.
Chì nặng hơn câu ao. Nước sông chảy, chì nhẹ làm mồi trôi khỏi chỗ. Tăng chì dần tới khi phao đứng yên ở lúc nước chảy vừa.
Mang theo vợt và khăn ướt. Kéo cá lên bờ kè cao không có vợt là dễ tuột. Khăn ướt để cầm cá trê, cá có gai, tránh bị đâm tay.
Đèn đội đầu nếu câu tối. Hai tay rảnh để làm mồi, gỡ lưỡi. Chọn đèn có chế độ ánh sáng đỏ hay mờ để khỏi chiếu thẳng vào người câu bên cạnh.
Những việc bị cấm hoặc dễ gây phiền khi câu ven sông
Kích điện, chất nổ, hoá chất bắt cá là vi phạm pháp luật. Pháp luật về thuỷ sản cấm dùng xung điện, chất nổ, chất độc để khai thác thuỷ sản. Thấy người làm thì tránh xa và báo công an phường, đừng tự can thiệp.
Giăng lưới, đặt lờ chắn ngang dòng. Ngoài chuyện có thể vi phạm quy định về khai thác, lưới giăng trên luồng tàu rất nguy hiểm cho ghe xuồng đi ngang ban đêm.
Bỏ lại dây cước, lưỡi câu trên bờ. Dây cước quấn chân chim, lưỡi câu đâm chân trẻ con đi chơi. Gom hết vào một túi mang về.
Đổ mồi thừa, cám ướt xuống lối đi. Cám chua và mùi tanh làm khu bờ kè hôi suốt mấy ngày. Mồi dư thì rải xuống nước hoặc mang về.
Mở loa nhạc lớn. Bờ sông là chỗ người khác đi bộ, ngồi chơi. Cá cũng không thích tiếng ồn.
Đậu xe chắn lối đi bộ. Đường ven sông nhiều đoạn hẹp. Đậu xe sát vào trong, chừa đường cho người đi bộ và xe đẩy.
Mang cá nhỏ về. Cá dưới cỡ bàn tay nên thả lại. Vừa ăn chẳng được bao nhiêu, vừa làm sông nghèo đi cho những buổi câu sau.
Ăn cá câu được mà không rõ nguồn nước. Cá câu gần cống xả, gần chỗ nước đen nên chỉ để giải trí. Muốn ăn thì chọn cá câu ở đoạn nước chảy, làm sạch kỹ, nấu chín.
Câu đêm và câu một mình: an toàn trước, cá sau
Nhiều người thích câu đêm vì mát và cá trê ăn mạnh. Nhưng ban đêm bờ kè tối, mép nước không thấy rõ, và nếu trượt chân xuống sông thì không ai nhìn thấy để kéo lên. Người câu đêm lâu năm thường đi theo nhóm hai ba người, ngồi trong tầm nhìn của nhau, và báo cho người nhà biết mình ngồi khúc nào, mấy giờ về.
Nếu chỗ câu sát mép nước không có lan can, nên mặc áo phao loại gọn hoặc ít nhất để một chiếc áo phao, một sợi dây có phao ném ngay cạnh mình. Nghe có vẻ quá cẩn thận, nhưng sông Sài Gòn đoạn quanh bán đảo sâu và chảy mạnh khi nước đổi, người biết bơi rơi xuống trong bóng tối, mặc quần áo dày, cũng hoảng như người không biết bơi.
Thêm một chuyện thực tế: giữ tài sản. Điện thoại, ví để trong túi kéo khoá, xe khoá cổ và để trong tầm mắt. Bờ sông vắng ban đêm có lúc có người lạ đi qua lại, chuyện mất xe, mất điện thoại không hiếm ở những đoạn ít đèn.
Cuối cùng là sức khoẻ. Ngồi câu lâu dễ quên uống nước, mùa nắng thì mất nước, mùa mưa thì cảm lạnh vì gió sông. Mang nước, áo mưa mỏng, thuốc chống muỗi. Người có bệnh tim mạch, huyết áp mà muốn câu đêm một mình thì nên hỏi ý kiến bác sĩ và tốt nhất là đừng đi một mình.
Câu hỏi thường gặp
Câu cá ở sông Sài Gòn quanh Thanh Đa có cần xin phép không?
Câu cần tay giải trí ven bờ ở nơi công cộng thường không cần xin phép. Nhưng khu đất có rào, có biển cấm hoặc thuộc dự án thì không được vào. Các hình thức như kích điện, chất nổ, hoá chất thì bị cấm.
Mấy giờ câu cá ven sông dễ ăn nhất?
Không có một giờ cố định cho mọi ngày, vì giờ nước lớn ròng xê dịch theo ngày âm lịch. Nên canh lúc nước sắp đổi chiều, rơi vào sáng sớm hoặc chiều muộn càng tốt. Xem lục bình trôi chậm lại là dấu hiệu dễ nhận nhất.
Cá câu ở sông Sài Gòn có ăn được không?
Còn tuỳ chỗ câu. Cá câu gần cống xả, nước đen thì nên thả lại hoặc chỉ để giải trí. Cá ở đoạn nước chảy mạnh, làm sạch và nấu chín kỹ thì nhiều người vẫn ăn, nhưng mỗi người tự cân nhắc.
Trẻ con đi câu cùng bố mẹ ở bờ sông có an toàn không?
An toàn nếu chọn đoạn bờ kè có lan can, trẻ mặc áo phao và luôn có người lớn ngồi kề bên. Không cho trẻ xuống bãi bùn lúc nước ròng và không cho trẻ tự quăng cần máy vì lưỡi câu dễ móc vào người.
Nên mua cần câu loại nào để câu ven sông?
Người mới nên bắt đầu bằng cần tay dài khoảng bốn đến sáu mét, phao và lưỡi cỡ nhỏ, kèm vài viên chì nặng hơn câu ao. Khi đã quen con nước và chỗ ngồi thì mới tính chuyện cần máy để ném xa.
Thấy người dùng kích điện bắt cá thì làm gì?
Không lại gần vì dòng điện dưới nước nguy hiểm cho cả người đứng ở mép bờ. Ghi nhận thời gian, vị trí rồi báo công an phường hoặc chính quyền địa phương. Đừng tự can thiệp hay quay phim cận mặt gây xô xát.
